Historia festiwalu
Pomysłodawcą festiwalu jest Ewa Gęga-Osowska absolwentka Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach, studiów podyplomowych Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina w Warszawie, nauczyciel dyplomowany w Zespole Szkół Muzycznych im. Oskara Kolberga w Radomiu. Podejmowane od lat jej inicjatywy i dodatkowe działania na rzecz kultury muzycznej spotykają się z uznaniem. Sygnał festiwalu Alleluja Mikołaja z Radomia dzięki jej staraniom stał się oficjalnym hejnałem miasta Radomia. Ewa Gęga-Osowska za propagowanie i upowszechnianie muzyki, a w szczególności muzyki dawnej, za rozsławianie Mikołaja z Radomia, a także za edukację dzieci i młodzieży otrzymała m.in.: Srebrny Krzyż Zasługi, Medal Złoty za długoletnią służbę, Medal Komisji Edukacji Narodowej, medal Pro Masovia, Medal Zasłużony Kulturze Gloria Artis oraz medal Prezydenta Miasta Radomia Bene Merenti Civitas Radomiensis. Od początku istnienia festiwalu (1997r.), jest jego dyrektorem naczelnym i artystycznym, od 2000r. – Prezesem Fundacji „Ars Antiqua Radomiensis”. Zrealizowanie pierwszego cyklu koncertów festiwalowych było trudnym wyzwaniem, wymagającym zaangażowania wielu osób i zgromadzenia odpowiednich środków finansowych. Dzięki konsekwentnemu dążeniu do zrealizowania pomysłu jesienią 1997r. miały miejsce I Dni Muzyki Dawnej im. Mikołaja z Radomia, które odniosły duży sukces. Prasa donosiła cyt. „500 lat czekał na swój festiwal najsłynniejszy kompozytor średniowiecza Mikołaj z Radomia”, „Jestem niezwykle szczęśliwy, że wreszcie zagraliśmy w Radomiu, ponieważ nazwy Radom używamy najczęściej” (Jacek Urbaniak).
Mikołaj z Radomia to fantastyczny kompozytor, największy przed Chopinem, ale zupełnie nieznany” – powiedział lider zespołu ARS NOVA – Jacek Urbaniak tuż po niedzielnym koncercie w Kościele Ojców Bernardynów w Radomiu. Stopniowo wzrastała ranga tego wydarzenia muzycznego i dwa lata później przedsięwzięcie przyjęło nazwę Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Dawnej im. Mikołaja z Radomia. Festiwal osiągnął znaczącą rangę wśród radomskich i krajowych imprez muzycznych. Świadczą o tym liczne artykuły i przychylne recenzje w Ruchu Muzycznym, Życiu Muzycznym, Gazecie Wyborczej, Słowie Ludu, Echu Dnia, w mediach społecznościowych oraz przyznanie Ewie Gęga-Osowskiej Radomskiej Nagrody Kulturalnej oraz wyróżnienia w dziedzinie kultury przez Wielką Kapitułę (powołaną przez Gazetę Wyborczą). Każdego roku Festiwal gości znakomite osobowości.
O wysokim poziomie Festiwalu świadczą występujące w nim artyści m.in.: Jacek Urbaniak, Zbigniew Pilch, Gustaw Holoubek, Jerzy Trela, Jan Węcowski, Aureliusz Goliński, Marek Toporowski, Tytus Wojnowicz, Ewa Obniska, Romana Agnel, Maria Pomianowska, Agnieszka Benet, Lilianna Stawarz, Dominique Vellard (Francja), Michael Pospisil (Czechy), Benedek Csalog (Węgry), Simon Standage (Wielka Brytania), Dan Laurin (Szwecja), Sirkka Kaakinen-Pilch (Finlandia), Emma Kirkby (Wielka Brytania), Jacob Lindberg (Szwecja) i inne. oraz zespoły: Ars Nova, Ardente Sole, Bornus Consort, Concerto Polacco, Arte Dei Suonatori, Il Canto, Il Tempo, Cracovia Danza, Camerata Cracovia, Camerata Silesia, Polska Opera Królewska, La Fiamma (Niemcy), Ritornello (Czechy), Ensemble Gilles Binchois (Francja), Peregrina (Szwajcaria), La Rossignol (Włochy) i inne. Na zamówienie z okazji Jubileuszu Pięciolecia Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Dawnej im. Mikołaja z Radomia w 2001r. została skomponowana przez Krzysztofa Baculewskiego Kantata, której prawykonanie odbyło się 25.09.2001r. w Kościele Ojców Bernardynów w Radomiu. W 2003r. oraz w 2014r., Fundacja Ars Antiqua Radomiensis zorganizowała w ramach festiwalu „Konkurs Mikołajów” – Ogólnopolski Konkurs Polskiej Muzyki Dawnej w twórczości najwybitniejszych Mikołajów. Wykonawcy zmagali się o Nagrodę Główną Prezydenta Miasta Radomia. W 2006r. odbyła się X – Jubileuszowa edycja festiwalu. Wydarzeniem artystycznym imprezy było wykonanie wszystkich dzieł Mikołaja z Radomia przez zespoły Ars Nova i Subtilior Ensemble. Z okazji X-lecia Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Dawnej im. Mikołaja z Radomia został
skomponowany przez Przemysława Zycha utwór pt. „Alleluja”, którego prawykonanie odbyło się podczas koncertu finałowego 24.09.2003r., a z okazji jubileuszu 20-lecia festiwalu, Przemysław Zych skomponował kantatę Carmina Joviales, której prawykonanie odbyło się w finałowym koncercie festiwalowym w dniu 23.09.2016r. W 2008 roku Fundacja za swą działalność została wyróżniona w konkursie „Dobre Praktyki” organizowanym przez Prezydenta Miasta Radomia a w 2020r. Kapituła przyznała Fundacji Ars Antiqua Radomiensis Nagrodę Świętego Kazimierza. Propagowanie dorobku muzycznego największych twórców muzyki dawnej dotyka korzeni naszego dziedzictwa, a w osobie patrona Festiwalu – Mikołaja z Radomia – korzeni radomskiej tradycji. Mikołaj z Radomia znakomicie promuje nasze miasto, województwo mazowieckie i polską kulturę muzyczną.
Św. Pamięci Ksiądz Biskup Jan Chrapek napisał (18.09.1999r.) cyt: „Małe Ojczyzny kształtują swoją tożsamość kulturową przez organizację i udział w spektaklach, festiwalach i wydarzeniach odrywając od codzienności i przenosząc nas w świat sztuki i piękna. Gratuluję pomysłu i realizacji dzieła, którego się Pani podjęła tym bardziej, że dotyka ona korzeni radomskiej tradycji. Sięga bowiem ono do historycznego skarbca polskiej kompozycji w osobie patrona Festiwalu-Mikołaja z Radomia. W muzycznej twórczości epok Ars Antiqua, Ars Nova, Renesansie widać szczególnie wyraźnie jak polski geniusz kompozytorski czerpie natchnienie z chrześcijańskiej religijności kształtując muzyką liturgię Kościoła.” Pamiętając o wielkim Rodaku – Mikołaju z Radomia Fundacji ARS ANTIQUA RADOMIENSIS organizuje corocznie przedsięwzięcie pod nazwą – Międzynarodowy Festiwal Muzyki Dawnej im. Mikołaja z Radomia.